Supplementen met antioxidanten hebben geen positief effect op de levensduur. Vitamine A en beta caroteen verhogen mogelijk het risico op vroegtijdig overlijden.

donderdag, 12 april 2012.

Achtergrond: In 2008 is een literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek gepubliceerd (1). Dit onderzoek liet zien dat het gebruik van supplementen met antioxidanten mogelijk het risico op vroegtijdig overlijden zou kunnen verhogen. Nu hebben de wetenschappers hun onderzoek nog een keer gepubliceerd nadat resultaten uit recenter onderzoek zijn meegenomen in de analyse (2).
De wetenschappers vonden 78 gerandomiseerde onderzoeken waaraan 296.707 personen deelnamen. In sommige onderzoeken waren de deelnemers gezond. In andere onderzoeken hadden ze een bestaande ziekte in een stabiele fase. Alle antioxidanten werden oraal ingenomen. De duur van inname varieerde van 28 dagen tot 12 jaar.

Dosering van de gebruikte antioxidanten: Deze varieerde behoorlijk tussen de verschillende onderzoeken:

  • Beta caroteen: 1,2 tot 50 mg in 31 onderzoeken.
  • Vitamine A: 1.333 tot 200.000 IE in 18 onderzoeken.
  • Vitamine C: 60 tot 2.000 mg in 41 onderzoeken.
  • Vitamine E: 10 tot 5.000 mg in 64 onderzoeken.
  • Selenium: 20 tot 200 mcg in 24 onderzoeken.

Verschil tussen onderzoeken met een betrouwbare en minder-betrouwbare opzet: 56 van de 78 onderzoeken hadden een laag risico op "bias". Bias betekent dat er zwakheden in de opzet van het onderzoek zitten die de resultaten mogelijk minder betrouwbaar maken. Voorbeelden van bias zijn een slechte blindering (onderzoekers zouden mogelijk kunnen weten welke deelnemers de supplementen gebruikten en welke deelnemers een placebo), of een onvoldoende transparante beschrijving van de resultaten. Resultaten uit 56 onderzoeken werden gezien als betrouwbaar en resultaten uit 22 onderzoeken als minder-betrouwbaar.

Resultaten: De effecten uit de verschillende onderzoeken zijn te zien in het figuur hieronder. De verticale stippellijn duidt op "geen effect". Vierkantjes die links van de stippellijn staan, duiden op een "beschermend effect" en vierkantjes die rechts van deze lijn staan, duiden op een "verhoogd risico op vroegtijdig overlijden". De zwarte vierkantjes zijn de betrouwbare onderzoeken en de rode vierkantjes zijn de minder-betrouwbare onderzoeken. We zien dat de onderzoeken met een minder-betrouwbare opzet vaker een beschermend effect laten zien, dan de betrouwbaardere onderzoeken.

Toen de resultaten uit alle onderzoeken op een hoop werden gegooid werd een minimaal verhoogd risico (+ 3%) op vroegtijdig overlijden gevonden: RR = 1.03 (1.01-1.05). Toen alleen werd gekeken naar de betrouwbare onderzoeken, werd een minimaal verhoogd risico (+ 4%) op vroegtijdig overlijden gevonden: RR = 1.04 (1.01-1.07; P = 0.004). Toen alleen werd gekeken naar de minder-betrouwbare onderzoeken, werd een verlaagd risico (- 9%) hierop gevonden: RR = 0.91 (0.85-0.98; P = 0.02). Resultaten waren vergelijkbaar tussen onderzoeken met gezonde deelnemers en onderzoekers met zieke deelnemers. Effecten veranderden niet nadat onderzoeken waarin meerdere vitamines/mineralen tegelijkertijd waren ingenomen, werden buitengesloten uit de analyse.

Effecten van de verschillende antioxidanten op het risico op vroegtijdig overlijden:

  • Beta caroteen: In 26 betrouwbaardere onderzoeken werd een verhoogd risico (+ 6%) gevonden: RR = 1.06 (1.03-1.08).
  • Vitamine A: In 12 betrouwbaardere onderzoeken werd een verhoogd risico (+ 11%) gevonden: RR = 1.11 (1.05-1.16).
  • Vitamine C: In 29 betrouwbaardere onderzoeken werd geen significant effect (+ 2%) gevonden: RR = 1.02 (0.98-1.07).
  • Vitamine E: In 46 betrouwbaardere onderzoeken werd geen significant effect (+ 3%) gevonden: RR = 1.03 (1.00-1.05).
  • Selenium: In 17 betrouwbaardere onderzoeken werd geen significant effect (- 3%) gevonden: RR = 0.97 (0.91-1.03).

Effecten van de verschillende antioxidanten werden zwakker en waren niet langer significant toen ook resultaten uit de minder-betrouwbare onderzoeken werden toegevoegd. Maar de effecten bleven minimaal verhoogd voor beta-caroteen (+ 2%), vitamine A (+ 4%), vitamine C (+ 1%) en vitamine E (+ 2%). Het effect van selenium bleef niet significant (- 4%).


Conclusie: Het gebruik van supplementen met antioxidanten heeft geen positief effect op de levensduur en zou mogelijk zelfs het risico op vroegtijdig overlijden minimaal kunnen verhogen. Beta caroteen, selenium, en vitamines A, C en E hadden allemaal geen positief effect op de levensduur. Toen alleen werd gekeken naar onderzoeken met een betrouwbare opzet, bleek dat zowel beta caroteen (+ 6%) als vitamine A (+ 11%) het risico op vroegtijdig overlijden significant verhoogde.



|Referenties:
1) Bjelakovic G. Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database Syst Rev. 2008 Apr 16;(2):CD007176. Link.
2) Bjelakovic G. Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database Syst Rev. 2012 Mar 14;3:CD007176. Link.|