Voedingscentrum: Het "juiste broodbeleg bij een verhoogd triglyceridengehalte".
Deel 3. Mogen we dit liegen noemen?

Chocolade pasta en pindakaas zijn beter voor je triglyceriden dan magere vleeswaren en kaassoorten.


Dinsdag, 20 augustus 2013.

Inleiding: in deel 1 van deze serie liet ik zien dat de adviezen die het Voedingscentrum geeft om het cholesterol te verlagen niet logisch zijn [1]. In deel 2 liet ik zien dat ik de feitelijke effecten van verschillende soorten broodbeleg op het cholesterol heb berekend. Op basis hiervan bleek dat pindakaas en chocolade pasta het meest gunstige effect hebben op de verhouding totaal/HDL-cholesterol, terwijl het Voedingscentrum juist afraadt deze producten te gebruiken. Veel mensen zullen verbaasd geweest zijn te lezen dat vette soorten vleeswaren en kaas een gunstiger effect hebben op de verhouding totaal/HDL-cholesterol dan de magere varianten. In deel 3 zal ik me richten op het effect van voeding op de triglyceriden waarden.

Wat heb ik gedaan?
De online NEVO-tabel beschrijft welke nutriënten in Nederlandse voedingsmiddelen zitten en in welke hoeveelheden deze aanwezig zijn [3]. Buiten de totale hoeveelheid vetten, staat ook beschreven welke soorten vet (vetzuren) aanwezig zijn. Per standaardportie broodbeleg kun je zien hoeveel van deze vetzuren in het product zitten. Deze hoeveelheden zijn vervolgens weer om te rekenen in energie%. Hierbij ben ik uitgegaan van 2.000 kcal. voor vrouwen. Mannen consumeren gemiddeld meer dan vrouwen (2.500 kcal.). Effecten op het cholesterol zullen voor mannen dan ook iets zwakker zijn per standaard broodbelegging. Maar dit zal geen invloed hebben op de relatieve verschillen tussen de diverse soorten broodbeleg.

In 2003 heeft een groep Nederlandse wetenschappers vastgelegd wat het effect uit het vervangen van 1 energie% koolhydraten door 1 energie% vet is op het triglyceriden gehalte [4]. Dit is vastgelegd voor verzadigd vet (en 4 specifieke vetzuren), enkelvoudig onverzadigd vet, meervoudig onverzadigd vet en transvet. Dadelijk bespreek ik de gevonden effecten.
De energie% vetzuren in 1 portie broodbeleg zijn vermenigvuldigd met de effecten op de triglyceriden. Dit is per vetzuur gedaan. Vervolgens zijn deze effecten bij elkaar opgeteld zodat te zien is wat het effect van de som van alle aanwezige vetzuren is.

Dit betekent dat de referentie groep bestaat uit broodbeleg dat uitsluitend uit koolhydraten bestaat, al dan niet i.c.m. eiwitten. Dit is het zoete beleg, zoals jam, appelstroop, honing, vruchtenhagel en anijshagel. De beschreven effecten laten zien wat er met je triglyceriden gebeurt indien je kiest voor 1 standaardportie broodbeleg i.p.v. een "iso-energetische" hoeveelheid zoet beleg.

Wat zegt de wetenschappelijke literatuur?
Zoals ik al aangaf, hebben de Nederlandse wetenschappers gekeken wat er met je triglyceriden gebeurt, indien je koolhydraten in je voeding vervangt door vetten. De resultaten hiervan zijn te zien in de tabel hieronder en zijn rood omlijnd. Het vervangen van koolhydraten (carbohydrates) door verzadigd vet (SFAs), enkelvoudig onverzadigd vet (MUFAs) en meervoudig onverzadigd vet (PUFAs) leidde in alle gevallen tot een significant (P = < 0.001) verlaagd triglyceriden gehalte. Verschillen tussen de diverse soorten vet waren minimaal. Het enige soort vet dat het triglyceriden gehalte niet verlaagde, was het transvet dat een volledig neutraal effect bleek te hebben (0.000 mmol/L; P = 0.97 per energie%).

De effecten zijn nauwelijks verkeerd te interpreteren. Ze staan duidelijk in de tekst beschreven:

Replacement of carbohydrates with any class of fatty acids decreased fasting serum triacylglycerol concentrations (Table 1).


Wat betekent dit?
Binnen de soorten broodbeleg, in het Nederlandse voedingspatroon, bestaan geen producten die transvet bevatten als enige soort vet. Simpelweg betekent dit: hoe meer vet in de voeding, hoe lager het triglyceriden gehalte zal zijn. Dit houdt automatisch in dat de vette soorten broodbeleg beter zijn voor het triglyceriden gehalte. Daar hoef je geen genie voor te zijn.

Advies van het Voedingscentrum.
In deel 1 uit deze serie gaf ik aan wat wordt geadviseerd m.b.t. het cholesterol in de folder "voedingsadviezen bij een verhoogd cholesterol gehalte" [5]. In de folder wordt het volgende geadviseerd m.b.t. het triglyceriden gehalte. Ik citeer:

WELK DIEET IS NODIG BIJ EEN VERHOOGD TRIGLYCERIDENGEHALTE?

De adviezen in deze brochure zijn in principe ook geschikt bij een verhoogd triglyceridengehalte. De diëtist kan je helpen als je voeding vanwege een verhoogd triglyceridengehalte verder aangepast moet worden.


In deel 1 en 2 uit deze serie liet ik zien welke adviezen dit zijn m.b.t. het broodbeleg → kies voor magere soorten vleeswaren en kaassoorten. Als overige soorten beleg zouden we moeten kiezen voor jam, appelstroop, honing, vruchtenhagel en anijshagel. In tegenstelling tot pindakaas en chocolade pasta/hagelslag/vlokken bevatten deze geen vet.

Advies van de Hartstichting.
De Nederlandse Hartstichting heeft een folder uitgebracht met adviezen bij een hoog cholesterol- of triglyceridengehalte [6]. Op pagina 9 van de folder worden de volgende adviezen gegeven bij een hoog triglyceriden gehalte (> 2,2 mmol/L): We dienen dan een "gezonde voeding" te gebruiken, weinig alcohol te drinken en 2x per week vette vis te eten. Op pagina 13 van de folder staat vervolgens aangegeven wat wordt verstaan onder gezonde voeding: 30+ kaas en magere vleeswaren.

Wat is het effect van mijn keuze voor broodbeleg op het triglyceriden gehalte?
Zoals ik al aangaf, heb ik berekend wat het feitelijke effect van de verschillende soorten broodbeleg is op de triglyceriden gehaltes. Dat is te zien in tabel 2.
De effecten zien eruit zoals je zou mogen verwachten op basis van het gegeven: hoe meer vet, hoe lager de hoeveelheid triglyceriden. Pindakaas en chocolade pasta blijken het gunstigste effect te hebben. Gevolgd door de vettere soorten kaas en andere chocolade bevattende soorten broodbeleg. In de rechter kolom staat het advies van het Voedingscentrum. We zien duidelijk dat voedingsmiddelen die het Voedingscentrum aanraadt als zijnde "gunstig" voor het triglyceriden gehalte, dat blijkbaar helemaal niet zijn!!!

Tabel 2. Effect broodbeleg op de triglyceriden (mmol/L).
Nevo codeProductStandaard portie broodbeleggingTriglyceridenBeoordeling door Voedingscentrum
455Pindakaas15 gram-0,077Bij uitzondering
1964Chocolade pasta15 gram-0,054Bij uitzondering
51348+ Goudse kaas20 gram-0,045Bij uitzondering
436Chocolade hazelnootpasta15 gram-0,044Bij uitzondering
51140+ Edammer20 gram-0,034Middenweg
567Boterhamworst15 gram-0,032Bij uitzondering
449Kokosbrood20 gram-0,029Bij uitzondering
138230+ kaas20 gram-0,026Bij voorkeur
435Puur chocolade vlokken15 gram-0,019Bij uitzondering
1962Melkchocolade hagelslag15 gram-0,018Bij uitzondering
566Knakworst1 stuk (10 gram)-0,012Middenweg
785Schouderham20 gram-0,010Bij voorkeur
784Achterham20 gram-0,009Bij voorkeur
328Rauwe ham10 gram-0,0073Bij uitzondering
2302Magere knakworst1 stuk (10 gram)-0,0072Bij voorkeur
2654Kipfilet15 gram-0,004Bij voorkeur
n.v.t.Zoet broodbeleg (jam, appelstroop, honing, vruchtenhagel en anijshagel)15 gram0Bij voorkeur




Het wetenschappelijke artikel waar jij je informatie uit haalt, komt uit 2003. Is dat niet achterhaald?
Na 2003 zijn geen meta-analyses uitgevoerd naar het effect uit het vervangen van koolhydraten door vetten op het cholesterol/de triglyceriden. Het artikel is de belangrijkste bron van informatie over vetten in het rapport van de Gezondheidsraad [7]. En het rapport van de Gezondheidsraad is de belangrijkste bron van informatie over vetten voor het Voedingscentrum.
Het Voedingscentrum en ik gebruiken eigenlijk dus dezelfde literatuur om onze mening te onderbouwen. Alleen heeft het Voedingscentrum de literatuur niet gelezen of niet begrepen.



Conclusie: de consumptie van vet verlaagt de triglyceriden gehaltes. Het maakt niet uit of je daarvoor verzadigd of onverzadigd vet gebruikt. Dit effect geldt dus voor alle natuurlijke bronnen van vet. In mijn vorige artikel liet ik u al zien dat pindakaas, chocolade pasta en volvette vleeswaren + kaassoorten een gunstiger effect hebben op de verhouding totaal/HDL-cholesterol dan zoet broodbeleg en magere vleeswaren + kaassoorten. Nu blijkt dus dat deze vette soorten broodbeleg ook een betere keuze zijn indien u uw triglyceriden gehaltes wilt laten dalen. In meerdere toenaderingspogingen heb ik het Voedingscentrum gevraagd om een reactie. Deze blijft uit. Indien ze inhoudelijk zouden reageren, zouden ze gedwongen worden toe te geven dat ze feitelijk onjuist adviezen geven.
Ik vraag het Voedingscentrum dus nogmaals: waarom adviseren jullie magere soorten vleeswaren + kaassoorten en zoet broodbeleg te gebruiken terwijl dit aangetoond ongunstig is voor het cholesterol en de triglyceriden?

Aanvulling op mijn verhaal: effecten van voedingsmiddelen op de gezondheid dienen we niet simpelweg te beoordelen door te kijken naar een effect op het cholesterol- of triglyceridengehalte. Hiervoor dienen we te kijken naar effecten van voedingsmiddelen op het daadwerkelijke ontstaan van ziekten.

Wilt u meediscussiëren over dit onderwerp of heeft u er vragen over? Dan kunt u terecht op mijn blog: Klik.



|Referenties:
[1] Hoenselaar R. Voedingscentrum: Het "juiste broodbeleg bij een verhoogd cholesterolgehalte". Deel 1. Tegen alle logica in. Link.
[2] Hoenselaar R. Voedingscentrum: Het "juiste broodbeleg bij een verhoogd cholesterolgehalte". Deel 2. Feitelijk onjuiste adviezen! Link.
[3] Nederlands Voedingsstoffenbestand (NEVO). Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Geraadpleegd op 22 juli 2013. Link.
[4] Mensink RP, Zock PL, Kester AD, Katan MB. Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials. Am J Clin Nutr. 2003 May;77(5):1146-55. Link.
[5] Voedingsadviezen bij een verhoogd cholesterolgehalte. 2011, Stichting Voedingscentrum Nederland, Den Haag. Link.
[6] Hartstichting. Hoog cholesterol. Geraadpleegd op 20-8-2013. Link.
[7] Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2006. Den Haag: Gezondheidsraad, 2006; publicatie nr 2006/21. ISBN 90-5549-627-8. Link.|