Eieren en hartziekten. Is er bewijs voor een effect?

Donderdag, 1 Juli 2010.

Achtergrond:

Het voedingscentrum raadt ons aan om de consumptie van eieren te beperken tot het maximum aantal van 3 stuks per week. Als motivatie hiervoor stelt het voedingscentrum dat eieren veel cholesterol bevatten, waardoor de kans op hart- en vaatziekten groter wordt (1).
Een paar maanden geleden werd er echter een bericht in het nieuws geplaats dat de dagelijkse consumptie van eieren gezond zou zijn (2). Eieren bevatten namelijk een aantal nutriënten die belangrijk voor de gezondheid, en op basis hiervan trok de onderzoekster de conclusie dat de gezondheidsvoordelen van eieren zo groot zijn, dat het niet overdreven is om het ei "superfood" te noemen (3).


Wat vertelt de huidige wetenschap ons hierover?

Er zijn geen zeer recente literatuuroverzichten beschikbaar, maar een literatuuroverzicht uit 2001 stelt dat experimenteel onderzoek laat zien dat consumptie van eieren de verhouding tussen het totale cholesterol en het HDL (goede) cholesterol negatief beïnvloedt. Op basis hiervan werd geconcludeerd dat eieren de kans op hartziekten verhogen (4).


Is die conclusie terecht?

Later onderzoek laat zien dat het vervangen van koolhydraten door zowel enkelvoudig- als meervoudig onverzadigde vetten een significant en sterk positief effect heeft op de verhouding tussen het totale cholesterol en het HDL (goede) cholesterol. Er werd geen effect op deze verhouding gevonden bij het vervangen van koolhydraten door verzadigde vetten (5, 6). Aan de hand hiervan zou je kunnen verwachten dat het vervangen van verzadigd vet door zowel enkelvoudig- als meervoudig onverzadigde vetten de kans op hartziekten laat dalen. Recent onderzoek laat zien dat dit echter niet het geval blijkt te zijn (7). Daarom kun je je afvragen of het kijken naar een effect op het cholesterol wel een betrouwbare manier is om het risico op hartziekten te voorspellen.

De onderzoekers naar de effecten van vetten op het cholesterol komen tot dezelfde conclusie, namelijk dat effecten op het cholesterol geen betrouwbare manier zijn om een mogelijk risico op hartziekten te voorkomen (6):

Our results emphasize the risk of relying on cholesterol alone as a marker of CAD risk. Replacement of carbohydrates with tropical oils markedly raises total cholesterol, which is unfavorable, but the picture changes if effects on HDL and apo B are taken into account. The picture may change again once we know how to interpret the effects of diet on postprandial lipemia, thrombogenic factors, and other, newer markers. However, as long as information directly linking the consumption of certain fats and oils with CAD is lacking, we can never be sure what such fats and oils do to CAD risk.


Verder stellen ze dat studies naar effecten op het cholesterol, nooit studies kunnen vervangen die kijken naar het daadwerkelijke effect op ziekten:

our analysis also underlines the fact that effects of diet on biomarkers such as blood lipids can never replace studies that employ disease or death as outcomes.


Wat heb ik gedaan?

Aangezien je beter kunt kijken naar de daadwerkelijke effecten van eieren op ziekten, dan de effecten van eieren op het cholesterol, ben ik in de literatuur gaan zoeken of er een literatuuroverzicht bestond naar het effect van eieren op hart(- en vaat)ziekten. Tot mijn verbazing waren er verschillende onderzoeken naar de effecten van eieren op hart(- en vaat)ziekten, maar had nog nooit iemand de moeite genomen om hier een overzicht van te maken. Daarom heb ik dit zelf gedaan (8).


Wat staat er in dit literatuuroverzicht naar de relatie tussen eieren en hart- en vaatziekten?

Ik heb op Pubmed gezocht a.d. hand van een uitgebreide zoekterm, en gewerkt met een gestandaardiseerde methodiek. De precieze werkwijze kun je vinden op mijn website (9).
Ik heb 23 artikelen gevonden die informatie gaven over 19 onderzoeksgroepen. Ik heb geen bewijs gevonden dat bij een gezond persoon de consumptie van eieren in welke hoeveelheid dan ook, van invloed is op het risico op- of overlijden aan hartziekten of een beroerte. Wel heb ik aanwijzingen gevonden dat hoge consumptie van eieren mogelijk de kans verhoogt op een conditie die "hartfalen" wordt genoemd.
Voor specifieke groepen mensen ligt dit verband mogelijk anders: Er zijn aanwijzingen dat hoge consumptie van eieren (≥ 6-7 eieren per week) de kans op hartziekten & totale hart- en vaatziekten verhoogt bij personen met diabetes type 2.
Tenslotte heb ik geen aanwijzingen gevonden dat het effect van eieren op hart- en vaatziekten zou verschillen tussen personen met een verhoogd cholesterol, of een verhoogde bloeddruk in vergelijking met gezonde mensen.


Dat is goed nieuws! Dus ik kan zoveel eieren eten als ik wil, zolang ik maar geen diabetes type 2 heb?

Die conclusie zou ik niet te snel trekken. Het lijkt erop dat hoge consumptie van eieren (≥ 6 eieren per week) in Westerse landen de kans op overlijden (door alle oorzaken gecombineerd) zou kunnen verhogen (10). Dit laat een literatuuroverzicht van 11 prospectieve onderzoek zien, waarbij in totaal 41.660 personen zijn overleden.


Samenvatting:

Het voedingscentrum adviseert maximaal 3 eieren per week omdat eieren het cholesterol verhogen, waardoor de kans op hartziekten zou stijgen. Hierbij is echter geen rekening gehouden met het gegeven dat onderzoek naar een effect op het cholesterol geen betrouwbare manier hoeft te zijn om de kans op hartziekten te voorspellen. Tevens zijn resultaten van direct onderzoek naar het effect van eieren op hartziekten genegeerd.
Indien je gaat kijken naar studies over het directe effect van eieren op hart- en vaatziekten, zie je dat de meeste studies geen effect laten zien, en dat er geen bewijs is voor een effect op hart- en vaatziekten door de consumptie van eieren in welke hoeveelheid dan ook, behalve bij personen met diabetes type 2. Er lijkt dus totaal geen bewijs te zijn dat een hogere consumptie dan 3 eieren per week de kans op hartziekten verhoogt bij een gezond persoon, hoe je het ook bekijkt.
Toch zou ik opletten met een hoge consumptie van eieren (≥ 6 eieren per week). Er zijn aanwijzingen dat hoge consumptie het risico op overlijden verhoogt.



|Referenties:
1) Voedingscentrum.nl. Eieren. Geraadpleegd op 30 juni 2010. Link.
2) Nu.nl. Dagelijks een ei is gezond. Geraapleegd op 30 juni 2010. Link.
3) Ruxton C. Recommendations for the use of eggs in the diet. Nurs Stand. 2010 May 19-25;24(37):47-55; quiz 56. Link.
4) Weggemans RM. Dietary cholesterol from eggs increases the ratio of total cholesterol to high-density lipoprotein cholesterol in humans: a meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2001 May;73(5):885-91. Link.
5) Hoenselaar R. Effecten van koolhydraten en vetten op het cholesterol. Voedingengezondheid.com. Link.
6) Mensink RP. Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials. Am J Clin Nutr. 2003 May;77(5):1146-55. Link.
7) Hoenselaar R. Verzadigd vet, onverzadigd vet, koolhydraten en hartziekten. Voedingengezondheid.com. Link.
8) Hoenselaar R. Eggs and cardiovascular disease. Canceranddiet.nl Geraadpleegd op 30 juni 2010. Link.
9) Hoenselaar R. Canceranddiet.nl A complete and transparent literature review of dietary items in relation to cancer risk & mortality. Link.
10) Hoenselaar R. Eggs and mortality from all causes. Canceranddiet.nl Geraadpleegd op 30 juni 2010. Link. |