Meervoudig onverzadigd vet: Omega-3 vetten laten het cholesterol gehalte dalen. Deel 1. visolie.

Maandag, 17 februari 2014.

Achtergrond: Op mijn site ontkracht ik geregeld reguliere denkbeelden over effecten van voeding op de gezondheid. Visolie is een beetje een apart verhaal. Verhalen die over effecten van visolie worden geschreven, zijn verwarrend en tegenstrijdig. Visolie wordt in verband gebracht met een verlaagd risico op verschillende aandoeningen en het zou ook bijdragen aan gezonde bloedwaarden. Omdat visolie in verband wordt gebracht met een verlaagd risico op hartziekten, wordt vaak gedacht dat visolie dan ook wel het cholesterol zal laten dalen.
Als diëtist heb ik gezien hoe cliënten wordt geadviseerd visolie te gebruiken omdat het een gunstig effect zou hebben op een verhoogd cholesterol.

Wetenschappelijk onderzoek.
Verschillende bloedwaarden worden gezien als risico factoren voor hart- en vaatziekten. Wetenschappers wilden weten wat het effect van visolie is op deze bloedwaarden. Om hier achter te komen zochten ze in de bestaande literatuur naar gerandomiseerde onderzoeken waarin vrijwilligers visolie kregen of een placebo [1]. Ze vonden 52 onderzoeken die aan hun criteria voldeden. Deelnemers waren gezond, hadden diabetes, verhoogde bloeddruk/cholesterol of bestaande hart- en vaatziekten.
Het literatuuronderzoek komt uit 2006. Na deze periode zijn hier geen overzichtsartikelen meer over verschenen.

Effect van visolie op cholesterol en triglyceriden.
De meeste onderzoeken lieten zien dat visolie slechts een klein effect heeft op het cholesterol (< 5%). Gemiddeld genomen liet visolie zowel het "goede" HDL-cholesterol (1,6; 95% CI = 0,8-2,3 mg/dL) als het "slechte" LDL-cholesterol (6; 95% CI = 3-8 mg/dL) significant stijgen (P = < 0.001), zonder effect op het totale cholesterol.
De meeste studies lieten echter zien dat visolie de triglyceriden gehaltes met tenminste 15% laat dalen. Gemiddeld genomen, daalden de triglyceriden met 27 (95% CI = -33- -20; P = < 0,001) mg/dL. Het effect op de triglyceriden steeg naarmate de hoeveelheid geconsumeerde visolie steeg (daling van 8 mg/dL per 1 gram visolie/dag). En was veel sterker bij personen met verhoogde triglyceriden (daling van 19 ml/dL per 1 gram visolie bij personen met waarden van 294 mg/dL), dan bij personen die uit zichzelf al lagere triglyceriden waarden hadden (daling van 2 mg/dL per 1 gram visolie bij personen met waarden van 60 mg/dL).

Bloedglucose en HbA1c.
Voor diabetes patiënten is het misschien relevant te weten hoe deze bloedwaarden worden beïnvloed. Dit effect is alleen onderzocht bij vrijwilligers met diabetes, bestaande hart- en vaatziekten of een verhoogd cholesterol. Visolie zorgde voor een kleine niet-significante stijging van het HbA1c (0,1%; 95% CI = -0,01-0,2) en nuchtere bloedsuikers (3 mg/dL; 95% CI = -0,2-6).

Ontstekingsreacties.
Tenslotte keken de onderzoekers hoe het hs-CRP werd beïnvloed. Verhoogde waarden geven zeer-laaggradige ontstekingsreacties aan. Het effect van visolie op hs-CRP is onderzocht in 3 studies. In geen van deze studies werd een significant effect gevonden. Effecten varieerden van -0,2 tot + 1,7 mg/L. Er is geen meta-analyse uitgevoerd.

Overzicht van het effect van visolie op verschillende bloedwaarden:
Uitkomstmaat:Variatie in gebruikte doseringen:Aantal gerandomiseerde onderzoeken:Effect
Totaal cholesterol0,045-5,4 gram/dag190 mg/dL (-1, +2. P = niet significant.)
LDL-cholesterol0,045-5,4 gram/dag13+6 mg/dL (3-8; P = 0.0006).
HDL-cholesterol0,045-5,4 gram/dag17+1,6 mg/dL (0,8-2,3; P = 0.0003).
Triglyceriden0,1-5,4 gram/dag17-27 mg/dL (-33, -20; P = < 0.0001).
Nuchtere bloedsuikers0,6-5,2 gram/dag17+ 3 mg/dL (-0,2, + 6; P = 0.09).
HbA1c0,6-4,6 gram/dag18+ 0,1 % (-0,01, + 0,2; P = 0.09).
CRP1,6-5,9 gram/dag3Geen meta-analyse uitgevoerd.

Gunstig effect. Geen significant effect. Ongunstig effect.


Visolie zorgt dus voor een daling van de triglyceriden gehaltes en een stijging van het LDL- en HDL-cholesterol. Het effect van visolie op de triglyceriden is alom bekend. Eerder liet ik al zien dat alle soorten vet de triglyceriden gehaltes laten dalen, behalve transvet [2].
Het effect van visolie op het cholesterol is minder bekend. Net als verzadigd vet laat visolie zowel het "goede" HDL-cholesterol als het "slechte" LDL-cholesterol stijgen. Consumptie van verzadigd vet wordt echter afgeraden om deze specifieke reden. Terwijl consumptie van visolie wordt aangeraden.

Meervoudig onverzadigd vet heeft een gunstig effect op het cholesterol.
Hier begint de oorzaak van het probleem. Over het algemeen wordt gedacht dat meervoudig onverzadigd vet het "slechte" LDL-cholesterol laat dalen en het "goede" HDL-cholesterol laat stijgen [3]:

Onverzadigd vet heeft een gunstig effect op het cholesterolgehalte in het bloed. Onverzadigd vet verhoogt het "goede" HDL-cholesterol en verlaagt het "slechte" LDL-cholesterol.


Visolie is een van de verschillende soorten meervoudig onverzadigd vet. Daarom wordt aangenomen dat visolie dus ook het LDL-cholesterol zal laten dalen. Dat is echter niet zo.



Conclusie: visolie heeft een gunstig effect op de triglyceriden gehaltes, net als verzadigd vet, enkelvoudig onverzadigd vet en enkele soorten meervoudig onverzadigd vet. Dus: hoe meer vet u eet, hoe lager uw triglyceriden gehaltes zullen zijn. Het effect lijkt te stijgen naarmate de consumptie van visolie toeneemt en naarmate de bloedwaarden van triglyceriden verhoogd zijn.
Verder heeft visolie een gunstig effect op het "goede" HDL-cholesterol en tegelijkertijd een ongunstig effect op het "slechte" LDL-cholesterol, net als verzadigd vet. Er zijn geen relevante aanwijzingen dat visolie een gunstig effect heeft op ontstekingsreacties of op relevante bloedwaarden voor diabetes patiënten.

Hier moet een nuance worden toegevoegd. Het effect van visolie op ontstekingsreacties is in slechts 3 onderzoeken bekeken. Na de publicatie van dit literatuuronderzoek zijn nog redelijk wat onderzoeken gedaan naar dit effect. Verder is alleen gekeken naar het CRP als maatstaf voor ontstekingreacties, terwijl andere bloedwaarden ook informatie kunnen geven over ontstekingsreacties. Tenslotte is het niet waarschijnlijk dat het CRP een betrouwbare indicator is voor het onstaan van chronische ziekten. Die theorie is op verschillende manieren te verwerpen. Hier zal ik later nog op terugkomen.


Wilt u meediscussiëren over dit onderwerp of heeft u er vragen over? Dan kunt u terecht op mijn blog: Klik.



|Referenties:
[1] Balk EM. Effects of omega-3 fatty acids on serum markers of cardiovascular disease risk: a systematic review. Atherosclerosis. 2006 Nov;189(1):19-30. Link.
[2] Hoenselaar R. Voedingscentrum: Het "juiste broodbeleg bij een verhoogd triglyceridengehalte". Deel 3. Mogen we dit liegen noemen? Link.
[3] Voedingscentrum. Onverzadigd vet. Geraadpleegd op 15 november 2013. Link.|