Wetenschappelijke informatie over het effect van voeding op het risico op vroegtijdig overlijden:

Welvaartsziekten bestaan niet. Ziektelast door welvaartsziekten laag in landen met een hoog inkomen.


Donderdag, 24 april 2014. | Lees verder...

Behoort u tot die mensen die denken dat chronische ziekten vaker voorkomen in rijke landen? Ik was daar altijd van overtuigd. Chronische ziekten worden immers vaak welvaartsziekten genoemd.
Ik heb voor 170 landen het inkomen per hoofd v.d. bevolking gelinkt aan de ziektelast door welvaartsziekten. Een hoog inkomen per hoofd v.d. bevolking is significant in verband te brengen met een lage ziektelast door welvaartsziekten. Dit effect bleef overeind nadat ik rekening hield met het % mensen met obesitas in de verschillende landen.


Opzet onderzoek: Ecologisch onderzoek.

|Bron: 5 verschillende artikelen. Zie het complete stuk voor referenties.|


Paleo voeding: Is consumptie van tarwe een belangrijke oorzaak van onze welvaartsziekten?


Zondag, 2 februari 2014. | Lees verder...

Een belangrijke stroming binnen de huidige voedingswereld raadt ons af om brood en andere tarweproducten te eten. Het menselijk lichaam zou evolutionair niet zijn aangepast aan de consumptie van tarwe en gebruik ervan zou het risico op onze huidige welvaartsziekten (chronische ziekten) sterk verhogen. Als die theorie klopt, is het aannemelijk dat chronische ziekten beduidend minder vaak voorkomen in landen waar bijna geen tarwe wordt geconsumeerd dan in landen waar veel tarwe wordt geconsumeerd. In mijn analyse heb ik alle landen betrokken die daar beschikbare informatie over hadden [1, 2]. De analyse laat zien dat chronische ziekten niet vaker voorkomen in landen waarin zeer veel tarwe wordt geconsumeerd (400-500 gram per dag) dan in landen waarin dagelijks niet meer dan een theelepel tarwe wordt gebruikt (4-5 gram per dag).


Opzet onderzoek: ecologisch onderzoek.

|Bronnen:
[1] FAOSTAT. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Beschikbaar op: Link.
[2] WHO. Disease and injury country estimates, 2008: By sex by country. Beschikbaar op: Link.|


Vegetariërs leven niet langer dan niet-vegetariërs.


Woensdag, 17 oktober 2012. | Lees verder...

Gisteren meldden de media dat vegetariërs langer zouden leven dan niet-vegetariërs. Dit was gebaseerd op vroege resultaten van een onderzoek bij Zevende-dags Adventisten in Californië. Hierbij zijn vegetariërs in de onderzoeksgroep echter vergeleken met gewone burgers buiten deze groep. Als vlees eters in dit soort onderzoeksgroepen worden vergeleken met burgers buiten deze onderzoeken, blijkt echter dat deze een vergelijkbaar risico hebben op vroegtijdig overlijden, als de vegetariërs.


Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek.

|Bron: 14 verschillende artikelen. Zie het complete stuk voor referenties.|


Vitamine D3 verlaagt misschien het risico op vroegtijdig overlijden. Vitamine D2 verhoogt dit risico mogelijk bij mensen met een vitamine D tekort.


Zondag, 22 april 2012. | Lees verder...

Wetenschappers wilden duidelijkheid over het effect van vitamine D op de levensduur omdat onderzoeken verschillende resultaten laten zien. Ze keken in de wetenschappelijke literatuur naar bestaand onderzoek over dit effect. Ze vonden 50 gerandomiseerde onderzoeken waaraan 94.148 personen hadden deelgenomen.
Het gebruik van vitamine D3 supplementen verlaagde het risico op vroegtijdig overlijden significant met 6%. Dit effect was sterker bij doseringen van minder dan 800 IE per dag. Er werd geen algeheel beschermend effect gevonden uit supplementen met andere vormen van vitamine D. Opvallend is het gegeven dat vitamine D2 het risico op vroegtijdig overlijden significant verhoogde (+ 20%) bij mensen met een vitamine D tekort. Er is nog weinig onderzoek gedaan naar mogelijke bijwerkingen. Het is onbekend of langdurig gebruik hetzelfde effect geeft als kortdurend gebruik.


Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 94.148 personen.

|Bron: Bjelakovic G. Vitamin D supplementation for prevention of mortality in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2011 Jul 6;(7):CD007470 Link.|


Supplementen met antioxidanten hebben geen positief effect op de levensduur. Vitamine A en beta caroteen verhogen mogelijk het risico op vroegtijdig overlijden.


Donderdag, 12 april 2012. | Lees verder...

Vier jaar geleden is een literatuuroverzicht gepubliceerd waarin onderzoekers lieten zien dat het gebruik van supplementen met antioxidanten mogelijk het risico op vroegtijdig overlijden zou kunnen verhogen (1). Dezelfde onderzoekers publiceerden deze resultaten nog een keer nadat resultaten uit recenter gepubliceerde onderzoeken zijn meegenomen (2).
Er werden 78 gerandomiseerde onderzoeken gevonden waaraan 296.707 personen deelnamen. Het gebruik van supplementen met antioxidanten verhoogde het risico op vroegtijdig overlijden minimaal (+ 3%). Toen alleen werd gekeken naar onderzoeken met een betrouwbare opzet, bleek dat zowel beta caroteen (+ 6%) als vitamine A (+ 11%) het risico op vroegtijdig overlijden significant verhoogde. Selenium en vitamine C en E hadden geen significant effect op de levensduur.


Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerdonderzoek. | Onderzochte groep: 296.707 personen.

|Bron:
1) Bjelakovic G. Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database Syst Rev. 2008 Apr 16;(2):CD007176. Link.
2) Bjelakovic G. Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database Syst Rev. 2012 Mar 14;3:CD007176. Link.|


Matige consumptie van alcohol verlaagt het risico op vroegtijdig overlijden.


Donderdag, 29 maart 2012. | Lees verder...

Het is vrij algemeen bekend dat matige consumptie van alcohol het risico op hartziekten verlaagt. Aan de andere kant laten nieuwsberichten geregeld zien dat hogere consumptie van alcohol het risico op kanker verhoogt. We kunnen ons dan afvragen bij hoeveel glazen per dag de positieve effecten worden overtroffen door de negatieve effecten. Dit kan het best onderzocht worden door te kijken naar het totale risico op overlijden.
Wetenschappers zochten in de literatuur naar bestaand onderzoek over het effect van alcohol op het risico op vroegtijdig overlijden. Ze vonden 34 onderzoeken waaraan meer dan 1 miljoen personen hadden deelgenomen. Lage tot matige consumptie van alcohol bleek het risico op vroegtijdig overlijden te kunnen verlagen. Het sterkste effect werd gevonden bij lage consumptie. 0,5 tot 1 glas per dag verlaagde het risico met 17% bij mannen en 0,5 glas per dag verlaagde het risico met 18% bij vrouwen. Het beschermende effect bleef bij mannen bewaard tot 3,5 glas per dag en bij vrouwen tot 2 glazen per dag. Hogere consumptie liet het risico op vroegtijdig overlijden langzaam stijgen.


Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 1.015.835 personen.

|Bron: Di Castelnuovo A. Alcohol dosing and total mortality in men and women: an updated meta-analysis of 34 prospective studies. Arch Intern Med. 2006 Dec 11-25;166(22):2437-45. Link.|


Van rood vlees ga je eerder dood. In ieder geval als je in Amerika woont.


Vrijdag, 16 maart 2012. | Lees verder...

Een paar dagen geleden lieten nieuwsberichten zien dat hoge consumptie van rood vlees (lams-, rund-, en varkensvlees) de levensduur zou verkorten. Dit effect lijkt niet veroorzaakt te zijn doordat de vleeseters een ongezonder leven zouden leiden. Rood vlees verhoogde het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten en kanker.
Ook andere grote onderzoeksgroepen waarin bijna 100.000 personen overleden, laten zien dat rood vlees mogelijk het risico op vroegtijdig overlijden verhoogt. Maar tot nu toe vonden bijna alle onderzoeken in Amerika plaats. Het is onbekend of dit effect ook wordt gevonden in Europa.


Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 706.534 personen.

|Bron: 4 verschillende artikelen. Zie het complete stuk voor referenties.|


Nieuws: Consumptie van thee verlaagt mogelijk het risico op overlijden bij bejaarde Chinese mannen.


Zaterdag, 28 januari 2012.

Het effect van de consumptie van thee op de gezondheid is zelden onderzocht bij bejaarden. In China werd gekeken wat de gevolgen op de gezondheid zijn van de dagelijkse consumptie van thee.
Mannen die (bijna) dagelijks thee dronken hadden een 10-20% verlaagd risico op overlijden gedurende de loop van het onderzoek, vergeleken met mannen die zelden thee dronken. Bij vrouwen werd dit effect niet gevonden. Hoge consumptie van thee werd ook in verband gebracht met een afname van de cognitieve achteruitgang en het risico op hart- en vaatziekten.


Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 32.606 personen.

|Bron: Qiu L. Associations between frequency of tea consumption and health and mortality: evidence from old Chinese. Br J Nutr. 2012 Jan 16:1-12. [Epub ahead of print] Link.|


Nieuws: Zwanger? Drinken van 2 of meer glazen alcohol tijdens de eerste 4 maanden van de zwangerschap kan de kans op overlijden van de foetus misschien verhogen.


Vrijdag, 27 januari 2012.

Een grote groep Deense vrouwen werd gevraagd naar het gebruikelijke voedingspatroon tijdens het 1e trimester van de zwangerschap. Er werd o.a. gekeken naar de consumptie van alcohol en koffie.
Bij vrouwen die 2-3,5 alcoholische dranken per week gebruikten tijdens de eerste 12 weken van de zwangerschap, steeg de kans op foetale sterfte met 66%. Bij vrouwen die 4 of meer glazen alcohol per week dronken, steeg de kans op sterven van de foetus met 182%. Deze effecten werden iets zwakker in week 13-16 van de zwangerschap. En na 16 weken werd geen effect meer gevonden.


Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 92.719 vrouwen.

|Bron: Andersen AM. Moderate alcohol intake during pregnancy and risk of fetal death. Int J Epidemiol. 2012 Jan 9. [Epub ahead of print] Link.|


Nieuws: Vezels uit graanproducten verlagen mogelijk het risico op overlijden.


Woensdag, 2 maart 2011.

Consumptie van vezels wordt wel in verband gebracht met het risico op bepaalde ziekten, zoals hartziekten en diabetes. Maar het is nog niet duidelijk of dit ook van invloed is op de totale levensduur. Een van de grootste onderzoeksgroepen ooit (388.122 Amerikaanse mannen en vrouwen) werd gevolgd over een periode van 9 jaar. In deze periode stierven 20.126 mannen en 11.330 vrouwen.
Een hoge consumptie van vezels verlaagde het risico op overlijden binnen deze periode. Het risico daalde significant met 22% voor zowel mannen als vrouwen. Bij mannen daalde het risico met iedere toegenomen inname van vezels. Bij vrouwen werd geen verschil in effect gevonden tussen gemiddelde inname (17,0 g per dag) en hoge inname (20,1 of 25,8 g per dag).
Hoge consumptie van vezels uit groenten verlaagde het risico op overlijden minimaal (- 5% voor zowel mannen als vrouwen). Vezels uit fruit hadden geen effect. En vezels uit bonen verlaagden het risico alleen bij vrouwen (- 13%). Het sterkste beschermende effect werd gevonden door hoge consumptie van vezels uit graanproducten (- 23% voor mannen en - 19% voor vrouwen). Vezels uit granen verlaagden het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten, kanker, infectieziekten, en aandoeningen van de ademhalingswegen.


Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 219.123 mannen en 168.999 vrouwen.

|Bron: Park Y. Dietary Fiber Intake and Mortality in the NIH-AARP Diet and Health Study. Arch Intern Med. 2011 Feb 14. [Epub ahead of print] Link.|


Nieuws: Vervangen van volvette kaas door magere kaas verhoogt mogelijk het risico op overlijden. Vervangen van volle melk door magere/halfvolle melk heeft geen effect.


Zaterdag, 12 Februari 2011. | Lees verder...

De "Netherlands Cohort Study" is het grootste Nederlandse onderzoek over de relatie tussen voeding en de gezondheid ooit. Er deden 120.852 mannen en vrouwen aan mee. Onlangs is gepubliceerd wat de effecten van zuivelconsumptie zijn op het risico op overlijden en hart- en vaatziekten binnen deze onderzoeksgroep.
In de abstract (samenvatting) van het artikel valt te lezen dat er weinig - en meestal zwakke - significante effecten gevonden zijn. Boter en vet uit zuivelproducten verhoogden de kans op overlijden aan hartziekten, en de totale kans op overlijden bij vrouwen. Volvette gefermenteerde melkproducten (zoals yoghurt en kwark) beschermden tegen overlijden aan een beroerte, en de totale kans op overlijden bij zowel mannen als vrouwen.
De samenvatting suggereert dat het vervangen van volle melk door magere/halfvolle melk, en het vervangen van volvette kaas door magere kaas, het risico op overlijden zal verlagen bij vrouwen. Maar het vervangen van volle melk door magere/halfvolle melk had geen effect op het risico op overlijden, en het vervangen van volvette kaas door magere kaas verhoogt het risico op overlijden zelfs.


Opzet onderzoek: prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 120.852 personen.


Nieuws: Depressie en het risico op overlijden.


Zondag, 28 november 2010.

Wetenschappers wilden weten wat het effect van depressies was op het risico op overlijden. Hierin werd overlijden door zelfmoord niet meegerekend. 1.999 bejaarde mannen werden geïnterviewd betreffende symptomen van depressie. Vervolgens werd na 6 jaar gekeken of er een effect was op het risico op overlijden.
Mannen die aangaven zich waardeloos te voelen hadden een significant 34% verhoogd risico op overlijden. Hierbij werd rekening gehouden met allerlei andere factoren die van invloed zouden kunnen zijn op dit effect, zoals de burgelijke staat, de opleiding, de gezondheid, en het inkomen. Er werden geen significante effecten gevonden door andere symptomen van depressie.


Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 1.999 mannen.

|Bron: Wong SY. The relationship between worthlessness and mortality in a large cohort of Chinese elderly men. Int Psychogeriatr. 2010 Oct 18:1-7. [Epub ahead of print] Link.|


Het vervangen van verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet heeft mogelijk geen effect op de levensduur.


Maandag, 4 oktober 2010. | Lees verder...

Het voedingscentrum en andere adviesorganen op het gebied van gezonde voeding zijn bijzonder stellig in hun advies over verzadigd vet: Er wordt gesuggereerd dat er overtuigend bewijs is dat het verlagen van de verzadigd vet consumptie het risico op hart- en vaatziekten zal laten dalen. Dit advies is meestal gebaseerd op literatuuroverzichten van gerandomiseerd onderzoek naar a) de effecten van verzadigd vet op het cholesterol, en b) het verlagen van verzadigd vet en tegelijkertijd verhogen van meervoudig onverzadigd vet.
Toch is er niet één literatuuroverzicht wat op basis van gerandomiseerd (of prospectief) onderzoek tot de conclusie is gekomen dat het verlagen van de verzadigd vet consumptie het risico op hart(- en vaat)ziekten zal doen verminderen. Tevens lieten gerandomiseerde onderzoeken naar het vervangen van verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet zien dat er geen effect was op de levensduur.
Wat verder opvalt is dat zowel gerandomiseerd onderzoek als prospectief onderzoek suggereert dat er aanwijzingen zijn dat enkelvoudig onverzadigd vet mogelijk een negatief effect heeft op hart(- en vaatziekten). Tenslotte laat gerandomiseerd onderzoek zien dat een effect van een voedingsinterventie op het cholesterol een onbetrouwbare manier is om het risico op hart(- en vaat)ziekten te voorspellen.


Opzet onderzoek: Literatuuroverzichten van gerandomiseerd & prospectief onderzoek.


Nieuws: Een dieet laag in koolhydraten? Hoge consumptie van plantaardige voeding verlaagt mogelijk de kans op overlijden vergeleken met dierlijke voeding.


15 september 2010.

Tot nu toe is weinig gepubliceerd over de relatie tussen diëten laag in koolhydraten (KH) en het risico op overlijden. Wetenschappers onderzochten deze relatie in 2 onderzoeksgroepen die gedurende 20-26 jaar werden gevolgd. Er werd gekeken naar 2 vormen van een KH-laag dieet: 1) gebaseerd op dierlijke producten (met de nadruk op dierlijke vetten en eiwitten), en 2) gebaseerd op plantaardige producten (met de nadruk op plantaardige vetten en eiwitten). Gedurende de observatieperiode overleden 21.233 personen.
Extreem lage consumptie van KH verhoogde de kans op overlijden met 12%. Een lage inname van KH in combinatie met een hoge consumptie van dierlijke producten verhoogde de kans op overlijden met 23%. Dit werd vooral veroorzaakt door een verhoogde kans op overlijden aan kanker (+ 28%). Terwijl een lage inname van KH in combinatie met een hoge consumptie van plantaardige producten de kans op overlijden verlaagde met 20%. Dit werd veroorzaakt door een verlaagde kans op overlijden aan hart- en vaatziekten (- 23%).


Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 129.716 personen.

|Bron: Fung TT. Low-carbohydrate diets and all-cause and cause-specific mortality: two cohort studies. Ann Intern Med. 2010 Sep 7;153(5):289-98. Link.|


Nieuws: Verlagen sommige voedingssupplementen de kans op overlijden?


Woensdag 28 april 2010.

Het gebruik van voedingssupplementen is wijdverbreid, maar er is weinig informatie beschikbaar over de gezondheidsrisico's of voordelen van een aantal supplementen. In een vrij grote Amerikaanse populatie werd gekeken naar het effect op overlijden door consumptie van 13 vitamine- en mineralen supplementen, glucosamine, chondroitine, saw palmetto, ginko biloba, knoflook, visolie, en vezelsupplementen.
In deze populatie overleden 3.577 personen binnen 5 jaar. Geen van de vitamine- en mineralensupplementen was van invloed op het risico op overlijden. Geregelde inname (≥ 4 dagen/week) van glucosamine of chondroitine over een langere periode (≥ 3 jaar) werd in verband gebracht met een significant verlaagde kans op overlijden (-17%). Ook visolie supplementen werden in verband gebracht met een verlaagde kans op overlijden (ook -17%), maar dit effect was niet significant.


Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 77.719 personen.

|Bron: Pocobelli G. Total mortality risk in relation to use of less-common dietary supplements. Am J Clin Nutr. 2010 Apr 21. [Epub ahead of print] Link.|


Verhoogt stoppen met drinken van alcohol de kans op overlijden?


Maandag, 22 februari 2010.

Nieuws: Een grote groep mensen werd gedurende 20 jaar gevolgd. Aan het einde van die periode waren 16.431 personen overleden. Wetenschappers onderzochten de relatie tussen alcohol en de kans op overlijden.
Ex-drinkers hadden een significant verhoogde kans op overlijden vergeleken met geheelonthouders. De kans op overlijden lag zelfs hoger dan bij personen die 3-5 glazen alcohol per dag dronken, en werd o.a. veroorzaakt door overlijden aan kanker (+ 40%). Ex-drinkers waren personen die gedurende de periode van minstens een jaar voorafgaand aan het onderzoek geen alcohol hadden gedronken.
In theorie zou het kunnen dat in de categorie "ex-drinkers" meer voormalige zware drinkers zaten, die door stress weer gingen drinken. Maar onder personen die waren overleden aan levercirrhose, lag het risico op overlijden van ex-drinkers veel lager dan dat van matig-zware tot zware drinkers (≥ 3 drankjes/dag), en was vergelijkbaar met het risico op levercirrhose bij personen die 1-2 drankjes per dag namen. Dit maakt het niet aannemelijk dat ex-drinkers voormalige zware drinkers waren.


Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 128.934 personen.

|Bron: Klatsky AL. Wine, liquor, beer, and mortality. Am J Epidemiol. 2003 Sep 15;158(6):585-95. Link.|


Nieuws: Gecombineerd effect van foliumzuur + vitamine B12 supplementen is mogelijk niet ongevaarlijk.


Zondag, 6 december 2009.

In Noorwegen werden recent de resultaten van 2 gerandomiseerde onderzoeken bij elkaar gezet. In deze onderzoeken kregen patiënten met hartziekten een vitamine B-pil of een placebo. Het onderzoek duurde 39 maanden, en de volgperiode nogmaals 38 maanden.
Gebruik van een pil met foliumzuur + vitamine B12 verhoogde de kans op kanker significant met 21%, en verhoogde de kans op overlijden aan kanker significant met 38%. Het totale risico op overlijden (door alle oorzaken gecombineerd) steeg significant met 18%. Deze resultaten werden vooral veroorzaakt door een verhoogde kans op longkanker. Gebruik van vitamine B6 gaf geen significante effecten.


Opzet onderzoek: gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 6.837 personen.

|Bron: Ebbing M. Cancer incidence and mortality after treatment with folic acid and vitamin B12. JAMA. 2009 Nov 18;302(19):2119-26. Link.|


Omega-3 vetzuren verlagen de kans op overlijden voor personen met een verhoogd risico hierop.


Vrijdag, 24 Juli 2009.

Het gebuik van supplementen met Omega-3 vetzuren verlaagt de kans op overlijden aan hart-, en vaatziekten (-13%), en ook de totale kans op overlijden (-8%). Dat laat een zeer recent literatuuronderzoek zien. De auteurs van het literatuuronderzoek vonden in totaal 11 studies waarin supplementatie van EPA/DHA werd vergeleken met het gebruik van een placebo.
Er werd ook een kleine daling gevonden in niet-fatale cardiovasculaire aandoeningen (-8%). De verlaagde kans op overlijden kon voor een groot deel worden toegeschreven aan studies waarin personen werden onderzocht met een verhoogd risico op overlijden. Er kon geen duidelijk verschil in effect worden gevonden tussen verschillende doseringen van supplement gebruik.


Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht. | Onderzochte groep: 39.044 personen.

|Bron: Marik PE. Omega-3 Dietary Supplements and the Risk of Cardiovascular Events: A Systematic Review. Clin Cardiol. 2009 Jul 16;32(7):365-372. [Epub ahead of print] Link.|


Nieuws: Vlees verhoogt kans op overlijden aan kanker. Kip en vis bieden mogelijk bescherming.


Vrijdag, 27 Maart 2009. | Lees verder...

U kent het wel: De zoveelste studie die informatie geeft over vlees en kanker....
Toch niet! Dit keer is het net even anders: Van meer dan een half miljoen mannen en vrouwen werd de vleesconsumptie vastgelegd. Vervolgens overleden binnen 10 jaar 25.362 personen aan kanker. Mannen met een hoge consumptie van varkens-, en rundvlees hadden een 22% verhoogde kans om te overlijden, vrouwen een 20% verhoogde kans. Maar mannen met een hoge consumptie van vis en gevogelte hadden een 16% verlaagde kans om te overlijden aan kanker, en vrouwen een 11% verlaagde kans.