Plantensterolen en het cholesterol. Deel 1: Becel pro activ.

Donderdag, 14 juni 2012.

Achtergrond: Een paar dagen geleden heeft Becel Pro-activ het "gouden windei" gewonnen. Een prijs die wordt uitgereikt door Foodwatch voor het product met de meest misleidende reclame (1). volgens Foodwatch stelt Unilever terecht dat regelmatige consumptie van Becel Pro-activ het cholesterolgehalte verlaagt, maar dat nooit is bewezen dat hiermee hart- en vaatziekten worden voorkomen. Er zouden zelfs aanwijzingen zijn dat het product mogelijk het risico op hart- en vaatziekten verhoogt (2).

De Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) is niet blij met de "kruistocht" van Foodwatch tegen de levensmiddelenindustrie (3). Ik quote van de site:

Foodwatch zegt dat het product onveilig zou zijn en op recept zou moeten verkocht. Het oordeel van de EFSA, de Europese Voedselveiligheidsorganisatie, dat de claims van Pro-activ worden ondersteund door zeer gedegen en wetenschappelijk bewijs, wordt door Foodwatch, zonder een flinter bewijsvoering, naar de prullenbak verwezen.


Er staat geen enkele verwijzing naar wetenschappelijke literatuur op de site van de FNLI. De FNLI geeft ook niet aan waaraan "wetenschappelijk bewijs" dient te voldoen. Verder wordt gesteld dat er meerdere claims zijn van Pro-activ die worden ondersteund door wetenschappelijk bewijs. Nergens valt uit af te leiden welke claims dit zijn.
Op 3 site van Becel pro activ staan echter een drietal claims (4). Ook hier staat geen enkele verwijzing naar een wetenschappelijke bron die dit moet onderbouwen. De claims zijn:

  • Becel pro.activ is veilig en geschikt voor consumptie. Foodwatch trekt dit ten onrechte in twijfel. Onafhankelijke autoriteiten hebben Becel pro.activ als veilig goedgekeurd.
  • Daarnaast is het cholesterolverlagende effect van Becel pro.activ bewezen in meer dan 45 onderzoeken. Dit effect is onomstreden.
  • Ook is het zo dat wetenschappers het er over eens zijn dat een verlaging van het verhoogde LDL-cholesterol het risico op coronaire hartziekten kan verlagen. Dit wordt ook onderschreven door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA).

Verdere kritiek van de FNLI op Foodwatch ziet er als volgt uit:

Foodwatch weet dat voedingsmiddelen geen medische claims mogen voeren - ze worden dan onmiddellijk van de markt gehaald - maar negeert dat feit. Blijkbaar vindt Foodwatch dat zowel de EFSA als de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit bijdragen aan misleiding.


Foodwatch is de enige partij die verwijst naar een wetenschappelijk rapport (5). Het gaat hierbij over een rapport van de European Food Safety Authority (EFSA). Ik zal nu in het kort bespreken wat er in het rapport van de EFSA staat.




Wat zegt de EFSA over de het effect van plantensterolen op het cholesterol en hart- en vaatziekten?

1) Volgens de EFSA verlagen plantensterolen het "slechte" LDL-cholesterol:

On the basis of the data presented, the Panel concludes that plant stanol esters at a daily intake of 3 g plant stanols (range 2.7 g to 3.3 g) in matrices approved by Regulation (EC) No 376/2010 (yellow fat spreads, dairy products, mayonnaise and salad dressings) lowers LDL-cholesterol by 11.4 % (95% CI: 9.8 - 13.0), that the minimum duration required to achieve the maximum effect of plant stanol esters on LDL-cholesterol lowering is two to three weeks


Zoals eerder aangegeven, is geclaimd dat Becel pro.activ veilig is en geschikt is voor consumptie. Maar............

2) De EFSA doet geen uitspraken over de veiligheid van plantensterolen:

EFSA DISCLAIMER

The present opinion does not constitute, and cannot be construed as, an authorisation to the marketing of plant stanol esters, a positive assessment of its safety, nor a decision on whether plant stanol esters is, or is not, classified as a foodstuff. It should be noted that such an assessment is not foreseen in the framework of Regulation (EC) No 1924/2006.


Volgens het EFSA rapport duurden de interventies met plantensterolen 3,5 week tot ongeveer een jaar. Uitspraken over de veiligheid kunnen alleen gedaan worden over "aandoeningen" die zich binnen dit tijdsbestek kunnen voordoen.

Volgens Foodwatch is er geen bewijs dat door gebruik van Becel pro activ hart- en vaatziekten worden voorkomen. Mogelijk zou het risico zelfs stijgen. Unilever suggereert echter dat Becel pro activ het risico op hartziekten zou kunnen verlagen.

3) De EFSA keurt de claim goed dat plantensterolen het cholesterol verlagen en dat een hoog cholesterol een risicofactor is voor hartziekten:

The authorised claim is: "Plant stanol esters have been shown to lower/reduce blood cholesterol. High cholesterol is a risk factor in the development of coronary heart disease."


In het hele EFSA rapport staat geen uitspraak over het effect van plantensterolen op hart(- en vaat)ziekten. Het is dus niet duidelijk waar de goedkeuring op is gebaseerd. De claim over hartziekten wordt tussen neus en lippen door goedgekeurd.

Vier jaar geleden heeft de EFSA ook al een uitspraak gedaan over het effect van plantensterolen op hartziekten (6). Dezelfde claim over hartziekten werd toen ook goedgekeurd. Maar de EFSA voegde hier destijds wel aan toe dat er geen onderzoek bestaat dat plantensterolen van invloed zijn op het risico op (overlijden aan) hartziekten:

With respect to the association of LDL-cholesterol lowering with reduction in the risk of coronary heart disease the Panel considers that there is evidence that the risk of CHD can be reduced by cholesterol-lowering therapy including dietary intervention strategies. However, there are no studies demonstrating that plant sterols have an impact on population-based CHD morbidity and mortality rates.


Conclusie: Er is behoorlijk bewijs dat plantensterolen het "slechte" LDL-cholesterol verlagen. Maar er lijkt geen onderzoek te zijn dat aantoont dat de inname van plantensterolen daadwerkelijk van invloed zijn op hartziekten. Het EFSA rapport waar Foodwatch naar verwijst, stelt niet dat plantensterolen mogelijk het risico op hart- en vaatziekten verhogen. Unilever kan op basis van hetzelfde rapport echter ook niet concluderen dat plantensterolen het risico op hartziekten laten dalen. Unilever stelt dat Becel pro.activ geschikt en veilig is voor consumptie. Het EFSA rapport geeft echter duidelijk aan dat het geen uitspraken doet over de veiligheid van plantensterolen. Het is onduidelijk waar Unilever de uitspraken over de veiligheid van Becel pro.activ op baseert. Onderzoeken naar het gebruik van plantensterolen duurden maximaal 1 jaar. Het is de vraag wat je kunt zeggen over de veiligheid van een product na zo'n korte periode van gebruik.



|Referenties:
1) Foodwatch.nl. Becel wint gouden windei 2012. 12 juni 2012. Link.
2) Foodwatch.nl. Becel Pro-activ niet heilzaam, maar 'hartverscheurend'. 1 juni 2012. Link.
3) FNLI. Foodwatch laat gouden wind en geur blijft lang hangen. 12 juni 2012. Link.
4) Verlaagdcholesterol.nl. Becel pro.activ in het nieuws. Link.
5) EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of a health claim related to 3 g/day plant stanols as plant stanol esters and lowering blood LDL-cholesterol and reduced risk of (coronary) heart disease pursuant to Article 14 of Regulation (EC) No 1924/2006. 16 mei 2012. Link.
6) EFSA. Plant Sterols and Blood Cholesterol - Scientific substantiation of a health claim related to plant sterols and lower/reduced blood cholesterol and reduced risk of (coronary) heart disease pursuant to Article 14 of Regulation (EC) No 1924/2006[1]. 21 augustus 2008. Link.|