Vegetariërs leven niet langer dan niet-vegetariërs/vleeseters.

Woensdag, 17 maart 2012.

Achtergrond: Gisteren berichtten de media dat vegetariërs langer zouden leven dan vlees eters [1, 2]. Deze conclusie is gebaseerd op vroege resultaten van de Californische "Adventist Health Study II". Een van de onderzoekers liet zien dat vegetarische mannen 9,5 jaar- en vegetarische vrouwen 6,1 jaar langer leven dan andere bewoners van californië. Dat lijken zeer indrukwekkende cijfers.

Wetenschappers rommelen met resultaten uit wetenschappelijk onderzoek over vegetarisme!
Dit jaar is een literatuuroverzicht van 7 prospectieve onderzoeken gepubliceerd naar het effect van een vegetarische voeding op de levensduur [3]. Hieruit bleek dat het risico op vroegtijdig overlijden van vegetariërs 9% lager was dan het risico van niet-vegetariërs. Het effect was echter verre van significant: RR = 0.91 (0.66-1.16).
De meeste onderzoeken in het literatuuroverzicht had ik gelezen. En ik herkende de resultaten niet zoals de wetenschappers deze beschreven. Daarom besloot ik de resultaten van de wetenschappers te vergelijken met de resultaten zoals deze zijn beschreven in de onderzoeken waar naar werd verwezen. De informatie die niet klopt, staat in tabel 1.
Twee van de onderzoeken in de meta-analyse waren niet prospectief [4, 5]. En horen daarom niet in de meta-analyse thuis. Dit waren net 2 van de 3 onderzoeken waarin een significant verlaagd risico zou zijn gevonden volgens de auteurs van de meta-analyse (-18% en - 55% verlaagd risico). Verder is te zien dat de wetenschappers duidelijk niet in staat waren om relevante informatie over de onderzoeksgroepen op correcte wijze te beschrijven. Een enorme hoeveelheid informatie is verzonnen. De grootte van de onderzoeksgroepen, sterftecijfers, en duur van de onderzoeken zijn geregeld uit de duim gezogen. Evenals de mogelijke verstorende factoren die van invloed zouden kunnen zijn op de relatie tussen vegetarisme en de levensduur, zoals de leeftijd, het geslacht, de BMI, en de lichamelijke activiteit.

Tabel 1. Vegetarisme en het risico op vroegtijdig overlijden. Resultaten van een literatuuroverzicht van prospectief onderzoek [3], vergeleken met resultaten zoals deze zijn beschreven in de wetenschappelijke artikelen waar naar wordt verwezen:
AuteursOnderzoeksgroepGegevens volgens wetenschappers (Huang et al [3], 2012)Gegevens zoals beschreven in het onderzoek waar naar wordt verwezen
Ogata et al [4], 1984Japanse mannelijke Zen Priestersa) Tijdsduur onderzoek: 1955-1978.
b) 4.352 priesters in onderzoek.
c) 1.396 doden in onderzoek.
d) Gecorrigeerd voor BMI, alcohol, opleiding en lichamelijke beweging.
a) Geen prospectief onderzoek: informatie voeding pas in 1981 beschikbaar.
b) 1887 priesters waarvan informatie over voeding bekend was.
c) Aantal doden niet bekend voor deelnemers met informatie over voeding!
d) Nergens voor gecorrigeerd.
Berkel en de Waard [5], 1983Nederlandse Zevende-dags Adventistena) Tijdsduur onderzoek: 1968-1977.
b) RR voor overlijden = 0.45 (0.41-0.49).
c) Gecorrigeerd voor BMI, alcohol, opleiding en lichamelijke beweging.
a) Geen prospectief onderzoek: het sterftecijfer voor de volledige onderzoeksgroep werd vergeleken voor het sterftecijfer van de Nederlandse bevolking in 1972.
b) Geen informatie beschikbaar over inname voeding in relatie tot sterftecijfers!
c) Nergens voor gecorrigeerd.
Beeson et al [6], 1989.
Key et al [7], 1998.
Key et al [8], 1999
Adventist Health Study Ia) 14.044 doden.
b) Gecorrigeerd voor BMI, alcohol, opleiding en lichamelijke beweging.
a) 3.564 doden.
b) Aanvullend gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht en roken.
Chang-Claude et al [9], 2005Heidelberg Study/German Vegetarian Studya) 1.904 deelnemers.
b) 535 doden.
c) RR voor overlijden = 1.19 (1.13-1.27).
a) 1.724 deelnemers.
b) 535 doden voor vergelijking onderzoeksgroep met de Duitse bevolking. Maar 456 doden in het prospectieve onderzoek.
c) RR voor overlijden = 1.10 (0.89-1.36).
Key et al [10], 1996.
Key et al [11], 2003
Health Food Shoppers Studya) 4.029 doden.
b) Gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht, roken, alcohol, BMI, en opleiding.
a) 1.343 doden.
b) Gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht, en roken.
c) Gegevens beschikbaar van een latere publicatie met meer gegevens (Key et al [11], 2003)
Thorogood et al [12], 1994.
Key et al [11], 2003
Oxford Vegetarian Studya) Tijdsduur onderzoek: 13,7 jaar.
b) 1.938 doden.
a) Tijdsduur onderzoek: 12 jaar.
b) 1.131 doden.
c) Gegevens beschikbaar van een latere publicatie met meer gegevens (Key et al [11], 2003)
Key et al [13], 2009EPIC-Oxford Studya) 64.234 deelnemers.
b) 2.965 doden.
a) 47.254 deelnemers.
b) 1.513 doden.


Deelnemers aan onderzoeken zijn gezonder dan de gemiddelde persoon.
We gaan terug naar het onderzoek waarover gisteren is gepubliceerd. Vegetarische Californiërs in dit onderzoek zouden langer leven dan andere bewoners van Californië. Die cijfers zullen ongetwijfeld kloppen. Uit alle bestaande onderzoeken blijkt dat de vegetarische deelnemers aan onderzoeken langer leven dan de gemiddelde bewoner van dat land. Tabel 2 laat de sterftecijfers zien van vegetariërs in bestaande onderzoeksgroepen, vergeleken met de sterftecijfers van de "gewone" bevolking. De cijfers staan in de 3e kolom, en zijn uitgedrukt als SMR (Standardized Mortality Ratios). Een SMR kan vergeleken worden met een percentage. De eerste SMR is 45, wat betekent dat binnen de onderzoeksgroep 45 personen overleden, voor iedere 100 personen die buiten de onderzoeksgroep overleden [5].
Voor de laatste 4 onderzoeken zijn specifiekere sterftecijfers beschikbaar [9-13]. Uit alle 4 de onderzoeken bleek dat vegetariërs een sterk verlaag risico op vroegtijdig overlijden hadden vergeleken met mensen buiten de onderzoeksgroep. Het gaat over een 38-49% verlaagd risico. Maar hier is ook te zien dat de vleeseters binnen de onderzoeksgroepen vergelijkbare sterftecijfers hadden als de vegetariërs.
Dit komt omdat deelnemers aan dit soort onderzoeken een gezondere leefstijl hebben, waarbij weinig wordt gerookt en de BMI laag is [4, 5, 9-11, 13]. Daarom zijn dit soort deelnemers niet vergelijkbaar met de gemiddelde mens [9, 14]. Vrijwilligers aan onderzoeken hebben minder vaak bestaande ziektes, wat leidt tot lagere sterftecijfers. Dit wordt ook wel het "healthy volunteer effect" genoemd [6, 11-13].

Tabel 2. Vegetarisme en het risico op vroegtijdig overlijden:
AuteursOnderzoeksgroepVergelijking sterftecijfer deelnemers onderzoeksgroep met gewone bevolkingVergelijking sterftecijfer vegetariërs in onderzoeksgroep met vleeseters in dezelfde onderzoeksgroep
Ogata et al [4], 1984Japanse mannelijke Zen PriestersGeen gegevens beschikbaar over personen waarvan het voedingspatroon bekend was.Geen gegevens beschikbaar.
Berkel en de Waard [5], 1983Nederlandse Zevende-dags AdventistenSMR = 45 (41-49) voor de volledige onderzoeksgroep.Geen gegevens beschikbaar.
Beeson et al [6], 1989.
Key et al [7], 1998.
Key et al [8], 1999
Adventist Health Study IGeen gegevens beschikbaar.DRR = 0.80 (0.74-0.87).
Chang-Claude et al [9], 2005Heidelberg Study/German Vegetarian StudySMR = 62 (56-69) voor vegetariërs.
52 (44-61) voor niet-vegetariërs.
RR = 1.10 (0.89-1.36).
Key et al [10], 1996.
Key et al [11], 2003
Health Food Shoppers StudySMR = 59 (55-63) voor vegetariërs.
59 (56-62) voor niet-vegetariërs.
RR = 1.03 (0.95-1.13).
Thorogood et al [12], 1994.
Key et al [11], 2003
Oxford Vegetarian StudySMR = 51 (47-56) voor vegetariërs.
54 (49-58) voor niet-vegetariërs.
DRR = 1.01 (0.89-1.14).
Key et al [13], 2009EPIC-Oxford StudySMR = 52 (48-56) voor vegetariërs.
52 (50-54) voor niet-vegetariërs.
DRR = 1.05 (0.93-1.19).


Sterftecijfers binnen de onderzoeksgroepen.
Om een beeld te krijgen van het effect van vegetarisme op het risico op vroegtijdig overlijden, kunnen we beter een vergelijking maken tussen vegetariërs en niet-vegetariërs/vleeseters binnen de onderzoeksgroepen. Deze effecten staan beschreven in de 4e kolom van tabel 2. We zien dat vegetariërs significant langer leefden dan de vleeseters in één enkele onderzoeksgroep, die ook bestond uit Zevende-dags Adventisten in Californië [6-8]. De overige 4 onderzoeken vonden in Europa plaats. Hieruit bleek dat vegetariërs geen dag langer leefden dan niet-vegetariërs. Vegetariërs hadden in alle onderzoeken een (niet-significant) 1 tot 10% verhoogd risico op vroegtijdig overlijden vergeleken met niet-vegetariërs/vleeseters.

Conclusie: Vegetariërs en niet-vegetariërs/vleeseters die meedoen aan onderzoeken leven langer dan de gemiddelde burger. Met uitzondering van populaties Californische Zevende-dags Adventisten laat prospectief onderzoek zien dat er totaal geen aanwijzingen dat vegetariërs langer leven dan niet-vegetariërs/vleeseters.



|Referenties:
[1] Huffingtonpost. Vegetarians may live longer than meat eaters, study results suggest. 16/10/2012. Link.
[2] Foodnavigator. Vegetarians have longer life expectancy than meat eaters, finds study. 16-Oct-2012. Link.
[3] Huang T et al. Cardiovascular disease mortality and cancer incidence in vegetarians: a meta-analysis and systematic review. Ann Nutr Metab. 2012;60(4):233-40. Link.
[4] Ogata M. Mortality among Japanese Zen priests. J Epidemiol Community Health. 1984 Jun;38(2):161-6. Link.
[5] Berkel J. Mortality pattern and life expectancy of Seventh-Day Adventists in the Netherlands. Int J Epidemiol. 1983 Dec;12(4):455-9. Link.
[6] Beeson WL. Chronic disease among Seventh-day Adventists, a low-risk group. Rationale, methodology, and description of the population. Cancer. 1989 Aug 1;64(3):570-81. Link.
[7] Key TJ. Mortality in vegetarians and non-vegetarians: a collaborative analysis of 8300 deaths among 76,000 men and women in five prospective studies. Public Health Nutr. 1998 Mar;1(1):33-41. Link.
[8] Key TJ. Mortality in vegetarians and nonvegetarians: detailed findings from a collaborative analysis of 5 prospective studies. Am J Clin Nutr. 1999 Sep;70(3 Suppl):516S-524S. Link.
[9] Chang-Claude J. Lifestyle determinants and mortality in German vegetarians and health-conscious persons: results of a 21-year follow-up. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2005 Apr;14(4):963-8. Link.
[10] Key TJ. Dietary habits and mortality in 11 000 vegetarians and health conscious people: results of a 17 year follow up. BMJ. 1996 Sep 28;313(7060):775-9. Link.
[11] Key TJ. Mortality in British vegetarians: review and preliminary results from EPIC-Oxford. Am J Clin Nutr. 2003 Sep;78(3 Suppl):533S-538S. Link.
[12] Thorogood M. Risk of death from cancer and ischaemic heart disease in meat and non-meat eaters. BMJ. 1994 Jun 25;308(6945):1667-70. Link.
[13] Key TJ. Mortality in British vegetarians: results from the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPICOxford). Am J Clin Nutr. 2009 May;89(5):1613S-1619S. Link.
[14] Appleby PN. Mortality in British vegetarians. Public Health Nutr. 2002 Feb;5(1):29-36. Link.|